TOM 37

Poematy okolicznościowe

Edycja zawiera siedem utworów okolicznościowych Jana Kochanowskiego, które poeta napisał w okresie dworskim i czarnoleskim. Stanowią one świadectwo relacji przyjacielskich bądź klientalnych, dotyczą spraw zarówno publicznych, jak i prywatnych, służąc publicystyce politycznej, propagandzie rodowej, uświetnieniu uroczystości weselnej bądź też upamiętnieniu zmarłych.

U genezy Zgody oraz Satyra albo Dzikiego męża leżą dyskusje toczone podczas sejmów egzekucyjnych z lat 1562/1563 i 1563/1564, choć poeta jawi się w nich nie tyle jako zwolennik któregoś ze stronnictw, ile raczej moralista czy satyryk przyglądający się bieżącym sprawom z dystansu. Ekfrastyczny Proporzec albo Hołd pruski dotyczy hołdu lennego księcia Albrechta II złożonego Zygmuntowi II Augustowi podczas sejmu z 1569 r., podczas którego zawarto również unię polsko-litewską. Przedstawiane wydarzenie dało sposobność do ukazania panoramy stosunków polsko-krzyżackich od ich zarania po sekularyzację Prus. Poemat O śmierci Jana Tarnowskiego (1561) to konsolacja ułożona dla syna wielkiego hetmana, Jana Krzysztofa, z którym twórca się przyjaźnił. Podobne więzi łączyły go, jak się zdaje, z przedwcześnie zmarłym w 1563 r. Janem Tęczyńskim. Jego krótką karierę oraz miłość do szwedzkiej księżniczki przedstawił autor w Pamiątce Janowi Baptyście, oryginalnym poemacie komemoracyjnym. Ślub Krzysztofa Radziwiłła „Pioruna” i Katarzyny Ostrogskiej (1578) upamiętnił Kochanowski panegirycznym Epitalamijum. Na zamówienie litewskiego magnata ułożył też Jezdę do Moskwy (1583), w której zrelacjonował śmiały zagon dywersyjny Radziwiłła na terytorium wroga.

Wiersze objęte edycją to przykład pionierskiej adaptacji reguł łacińskiej poezji sylwicznej w twórczości polskojęzycznej. Ta strategia imitacyjna szybko znalazła licznych kontynuatorów.

Zawartość tomu:

• O śmierci Jana Tarnowskiego
• Pamiątka Janowi Baptyście, hrabi na Tęczynie
• Zgoda
• Satyr albo Dziki mąż
• Proporzec albo Hołd pruski
• Epitalamium na wesele Krzysztofa Radziwiłła
• Jezda do Moskwy

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2012–2017.

< POPRZEDNI TOM | NASTĘPNY TOM >